Procesmanagement en aboriginal kunst

Het SqEME netwerk had dit jaar het Museum voor hedendaagse Aboriginal kunst uitgekozen als locatie voor de jaarlijkse zomerdag. Aboriginal kunst en procesmanagement; het lijkt een vreemde combinatie. Toch borrelden er bij de netwerkleden allerlei associaties op tijdens de rondleiding door het museum. Zo deden de landschapsschilderijen vanuit vogelperspectief denken aan de processchema's die wij regelmatig hanteren in ons werk.
Graag zou ik even stilstaan bij een andere parallel tussen deze twee werelden. De traditionele Aboriginal kunst kenmerkt zich door tijdelijkheid. De schilderingen worden aangebracht op de huid, in het zand of op boomschors. De houten sculpturen die met veel geduld zijn bewerkt worden vervolgens achter gelaten in het landschap. Dat moest ook wel, want Aboriginals leefden als nomaden en dan is het niet zo handig als je ook een kunstcollectie mee moet sjouwen. Moeilijk voor te stellen vanuit onze cultuur waar de kunst onder klimatologisch perfect gecontroleerde condities wordt geconserveerd. Aboriginals hechten niet aan die conservering, maar zoveel te meer aan het ritueel waarmee het maken van het kunstwerk is verbonden. De westerse museumbezoeker kijkt gemiddeld 9 seconden naar een kunstwerk en leest in die tijd ook nog het bordje dat erbij hangt.
Misschien kunnen we hier een aantal belangrijke lessen uit trekken voor procesmanagement in onze organisaties. Procesbeschrijvingen maken we niet voor de eeuwigheid. Het zijn de tijdelijke weergaven van hoe een proces op een bepaald moment loopt. Een bijeenkomst waarin met de mensen die het proces uitvoeren de werkwijze met steekwoorden en grove lijnen op flapovervellen wordt gezet is misschien belangrijker dan het processchema dat een paar dagen later uit de printer rolt. Processen richten onze aandacht op de beweging en de Aboriginals zijn bewegers bij uitstek. Dat uit zich zowel in de vorm, als in de tijdelijkheid van hun kunst.
Onze tijd vraagt volgens Gilles Deleuze en Rosi Braidotti om nomadisch denken. We zien dat in organisaties terug. Horizontaal organiseren, dwars door de grenzen van afdelingen en organisaties heen, is de enige manier om aansluiting te houden bij de dynamiek van de omgeving. De werkers, of ze nu verbonden zijn aan een organisatie, of van de ene klus naar de andere trekken ontmoeten elkaar op de knooppunten onderweg. De Aboriginal kunst die wortelt in eeuwenoude tradities levert een prachtige verbeelding van de wereld waarin wij ons bewegen.